-4-




Fuzuli’ye göre sevgiliye duyduğu aşktan dolayı halkın onu ayıplaması ve ayıplamaya katlanmak gene aşıklığın doğal bir sonucu sayılmalıdır. (Mengi, Mine,1995:150)

Fuzuli çoğu zaman çektiği aşk acısından dolayı herkese rezil olduğunu, halkın onu dışladığını ayıpladığını düşünür.

Cümle-i halk bana yar için ağyar oldu
Kalmadı kimse bana yar Hüda’dan gayrı

(Halkın hepsi bana sevgiliye duyduğum aşktan dolayı yabancı oldu. Bana Allah’tan başka yakın hiç kimse kalmadı.)

Fuzuli rind-i şeydadır, hemişe halka rüsvadır
Sorun kim bu ne sevdadır bu sevdadan usanmaz mı

(Fuzuli çılgın bir aşıktır, bunun için halka her zaman rezil olmuştur. Sorun ki bu nasıl bir sevdadır, Fuzuli bu sevdadan usanmaz mı?)




Şair, halka rezil olmanın, dışlanmanın, ayıplanmanın dışında bir sürü eziyete katlanmakta ve ciğeri parça parça olana dek acı çekmektedir. Çektiği aşk acısı onu perişan etmektedir. Zira sevgilinin gözleri, kirpikleri, boyu posu, endamı onun ahının yürekleri parçalamasına sebep olmaktadır. Şair çektiği bu acı ile herkesin dilindedir. Zira şair sitemin taşı ile başı yarılmış bedeni kırılmış bir kişidir ve onu bir arayan olsa izini bu özelliklerden bulur.

Sitemin taşıyla başı yarık bedeni şikeste Fuzuli’yim
Bu işaret ile bulur beni soran olsa nam-ı nişanımı


Fuzuli sevdiğinin fiziksel özelliklerini en mükemmel şekilde anlatmakla beraber, sevgilinin insafı bu iltifatlardan nasibini her zaman alamaz. Çünkü sevgili her zaman naz etmektedir, şaire acı çektirmekten zevk almaktadır. Bu nedenle şair sevgiliyi insafsız, taş kalpli olmakla suçlar.

Şerbet-i lal’in ki derler çeşme-i hayvan ona
Ol verir can dem bedem uşşaka vü ben can ona

Ey Fuzuli ol sanem efganına rahm eylemez
Taşa benzer gönlü te’sir eylemez efgan ona

Gazelin matlasında (ilk beyitinde) şair sevdiğinin dudaklarını şerbete benzetiyor ve bu dudakların bir canlılık dirilik çeşmesi olduğunu söylüyor. Öyle ki bu çeşme aşıklara canlılık hayat veriyor, o başkalarına hayat verirken şair de canını hayatını ona veriyor. Ancak gazelin makta beyitinde (son beyitinde) sevgilinin buna karşılık vermediğini, bu nedenle de şairin onu taş kalplilikle suçladığını görüyoruz. O put kadar güzel (aynı zamanda tepkisizliği yönüyle de puta benzetmiş olabilir) sevgili feryadlarına acımaz, figanları onu etkilemez, çünkü sevgilinin gönlü taşa benzer.




Şair Farsça divan mukaddimesinde şunları söyler: “Bir gün bir mekteb sahasından geçiyordum, yolum oraya düşmüştü. Peri yüzlü bir Fars (İranlı) gördüm. Öyle uzun boylu bir selviydi ki güzel yürüyüşü, o yürüyüşe dalıp şaşıran elif’i hareketten alıkoymuş, mushaf yüzünü mütalaa şevki, sad’ın görmez gözünü görüşün ta kendisi etmişti” O güzel, şairin şiirlerinden birkaç beyit okumasını ister, şair, Arapça ve Türkçe şiirlerinden birkaç beyit okur. Güzel; “Ben bunları anlamam. Bu dil benim değil ki. Bana Farsça ve ciğerler yakan gazeller gerek” der. Bunun üzerine Fuzuli, birkaç gece içinde Farsça gazellerden bir divan meydana getirir. (Gölpınarlı,Abdülbaki1985:15)

Tabii bunlar şairin hayal gücünün eseri. Zira bunu şair de kabul ediyor ve ekliyor;

“Ve ennehum yekulüne ma la yef’alün.”

(Hiç şüphe yok ki şairler, yapmadıkları şeyleri söylerler)

Kalıcı Bağlantı Yorum (yok) Yorum yaz!

-3-



Şair çektiği aşk acısı ile övünür şiirlerinde. En çok acı çeken, aşkı en iyi yaşayan aşığın kendisi olduğunu düşünür ve bu konuda kendisini Mecnun ile kıyaslayıp onu küçümser ve Mecnun’un yalnızca adının olduğunu, oysa ki kendisinin daha iyi, daha sadık bir aşık olduğunu söyleyerek aşk konusundaki iddiasını ortaya koyar.

Mende Mecnun’dan füzun aşıklık istidadı var
Aşık-ı sadık menem Mecnun’un yalnız adı var

Nitekim ilimden başka her türlü hayat, cemiyet ve marifet mevzularında büyük tevazu gösteren şair, yalnız aşk mevzuunda kendisini geçebilecek bir gönül görmeye razı değildir. (Banarlı, Nihat Sami, 538)


Verseydi ah-ı Mecnun feryadımın sadasın
Kuş mu karar ederdi başındaki yuvada

Bilindiği gibi Mecnun, sahralarda çöllerde gezerken vahşi hayvanlar ve kuşlar ile öyle dost olmuş, aşk iklimi aslan ile ceylanı, güvercin ile şahini aynı dostluk meclisinde öylesine yakın eyleyip buluşturmuştu ki, zaman zaman güvercin, bülbül ve kumruların Mecnun’un dağınık saçlarını yuva ittihaz edip başına konduğu olurdu. Fuzuli bu beyitinde demek ister ki “Eğer Mecnun’un Leyla’ya hasretle çektiği ahlar, benim ettiğim ahların yanık sesini verseydi, başındaki yuvada asla kuş duramaz, yanar kül olurdu.” (Pala, İskender, 2004:156)




Aşk ve ızdırap şairi olarak tanınan Fuzuli’nin aşk telakkisi tamamıyla platoniktir. Visalin (kavuşmanın) aşkı öldürdüğüne inanan ve bundan kaçınan şair için aşk derdi şifadır, ondan kurtulmak helak olmak demektir. (Timurtaş, Faruk Kadri,1993:247)

Yine ol mah benim aldı kararım bu gece
Çıkacaktır feleğe nale-i zarım bu gece

Var idi subh visaline Fuzuli ümmid
Çıkmasa hasret ile can-ı figanım bu gece

O ay yüzlü sevgili şairin aklını başından almıştır ve şairin ağlamaları, aşk derdi ile inleyişleri bu gece gökyüzüne kadar çıkacaktır.

Ey Fuzuli, sabah kavuşma için ümidim var idi eğer bu gece yaralı incinmiş canım hasret ile çıkmasaydı.

Yukarıdaki iki beyit şairin ne kadar acı çektiğini, çektiği bu acı ile inlediğini ve bu iniltilerin gökyüzüne vardığını, hatta bu acının canına mal olduğunu onu adeta öldürdüğünü anlatıyor. Ancak yine de şair sevgiliye kavuşmak istemiyor. Çünkü ona göre sevgiliye kavuşmaktansa aşk derdinden, hasret çekerek ölmek daha soylu bir şeydir.

Ancak her ne kadar şair sevgiliye kavuşmak istemese de sevgilinin başka aşıklara kalbini açması, sevgiliyi başkalarıyla paylaşma fikri şairi uykusuz bırakır.


Hab görmez çeşmimiz endişe-i ağyardan
Pasbanız genc-i esrar-ı mahabbet bekleriz

Şair burada “Başka aşıkları sevgiliye ulaşır korkusu ile geceler boyunca gözümüze uyku girmiyor”, derken sevgilisine başka ortak edinmemenin; “Sevgi sırrını içeren hazinenin kapısının bekçisiyiz” derken de sevgilinin başka aşıklar edinmesinin önünün almanın gayreti içindedir. Sevgiliyi bir hazine gibi görmek ve onu paylaşma fikrine tahammülsüzlüktür ki zaten aşkı kemal noktasına ulaştırır. (Pala,İskender,2004:53)

Kalıcı Bağlantı Yorum (yok) Yorum yaz!

-2-



Fuzuli’nin aşk anlayışı aşağıdaki beyitte özetleniyor. Zira sevgilinin verdiği acı, çektirdiği cefa şair için bir mutluluktur. Sevgili naz yaptıkça aşk tazelenir, muhabbet artar. Bu nedenle de sevgilinin nazından, çektirdiği acıdan şikayet edilmez, sevgiliye gücenilmez, tam tersine mutlu olunur.

Ey Fuzuli yar eğer cevr etse ondan incinme
Yar cevri aşıka her dem mahabbet tazeler



Fuzuli aşk derdiyle hoştur. Bu derdi giderecek derman istemez. Şuna inanır ki kendisi için en büyük tehlike onu aşk ızdırabından uzaklaştırmak isteyen öldürücü dermandır. Bunun en güzel misali Kabe’nin toprağına yüzünü gözünü süren Mecnun’un dilinden söylediği;

Yarab bela-yı aşk ile kıl aşna beni
Bir dem belayı aşkdan etme cüda beni duasıdır.

(Banarlı, Nihat Sami, 358)

Şair burada Allah’a şöyle yalvarıyor: “Yarabbi aşk beyası ile beni her zaman beraber kıl. Bir an bile aşk derdinden aşk belasından beni ayırma.”




Aşk Fuzuli için her şeye değerdir. Çünkü şairin cenneti sevgilidir. Aşıkları cennet için sevgiliden men eden, sevgiliyi yasaklayan bilmez ki aşıkların cenneti sevgilinin yüzüdür.

Cennet için men eden aşıkları didardan
Bilmemiş kim cenneti aşıkların didar olur.



Ancak yine de sevdiğine kavuşmak yoktur. Aşık sevdiği uğruna her şeyi yapar, karakterini, kendini değiştirir ama eğer sevgiliye kavuşursa hasta olur.

Aşk derdinden olur aşık mizacı müstakim
Aşıkın derdine derman etseler bimar olur.

Bu beyitleri okuyanlar şöyle düşünebilirler: Aşık olan kimse aşık olduğu kişiye kavuşmak istemez mi? İnsan neden çektiği ızdıraptan mutlu olsun ki? Acı çekmek neden şaire bu kadar zevk vermiş? Kavuşsa daha mutlu olmaz mı?

Hayır kavuşsa daha mutlu olmaz. Çünkü şairi mutlu eden şey sevgiliye kavuşmak değil, kavuşacağı anın hayalini kurmaktır, sevgiliye duyduğu özlemdir, hasrettir. Eğer sevgiliye kavuşursa bekleyeceği, hayalini kuracağı bir şey olmayacaktır. Bu da hayatın anlamını yitirmesidir şair için. Bu nedenle şair sevgilisinden de adalet beklemiyor. Sadece aşkını kendi içinde yaşamak istiyor.







Senden itmen dad cevrün var lütfun yoh deyüp
Mest-i zevk-i şevkinam birdür yanumda var yoh

Ey sevgili, eziyetin var da lütfun yok diye senden adalet istiyor değilim; bilakis ben senin şevkinin (özlemin, çoşku ve ışığın) zevkinin mestliğinde yaşıyorum, var ile yok yanımda eşittir.

Kalıcı Bağlantı Yorum (yok) Yorum yaz!

-1-



Aşık denince aklınıza kim veya kimler gelir? Tabii ki ünlü aşıklar Leyla ve Mecnun. Güçlü ya da ümitsiz bir aşktan bahsederken hemen Leyla’yı ve Mecnun’u örnek gösteririz. “Birbirlerini o kadar çok seviyorlardı ki Leyla ile Mecnun gibiydiler” veya “Mecnun’a dönmüş çocuk kızın aşkından.” İşte bizi derinden etkileyen bu büyük aşk hikayesini en duygulu ve en güzel şekilde kaleme alan şairimiz Fuzuli’dir. Fuzuli 16. yüzyıl Divan Edebiyatının en güçlü ve en lirik şairidir. Edebiyatta şiir, şiirde mısra, mısrada anlam ne ise Fuzuli’de aşk odur.

Fuzuli’de aşk, aşk insanı olarak yaratılmış bir ruhun tabii duygusudur. Divan şiirinde aşk, çok terennüm edilmiş bir mevzudur. Fakat divan şairlerinin hiçbiri ilahi veya ilahileştirilmiş aşk duygusuna Fuzuli ölçüsünde sahip çıkamamıştır. Fuzuli aşkı, insanı ebediliğe götüren tek yol bildiği için benimsemiştir. (Banarlı, Nihat Sami,538)

Sana canını vermeyen ölümsüz hayatı bulamaz
Ölümsüz canlı sana kurban olana derler

Beyiti ile şair, ancak aşığa canını veren kişilerin ölümsüz hayatı bulabileceği, aşığa kurban olan kimseye ölümsüz denebileceğini anlatmıştır.



Fuzuli aşktan ve onun getirdiği elemden mutlu görünmektedir. Ağyarın yani başkalarının, yabancıların verdiği ızdırap, çektirdiği cefa, aşkın kaçınılmaz parçasıdır.Şairin bu düşüncesi;

Derd-i ışkım def’ine zahmet çeker daim tabib
Şükr kim olmuş ona zahmet bana rahat nasib

Beyitinde anlatılıyor. Aşk derdimi kovmaya (kovmak için) doktor daima zahmet çeker, şükür ki bu aşk derdi onun için zahmettir ama benim için mutluluktur.




Bir başka beyitinde Fuzuli yine doktora sesleniyor ve doktordan derdini eksik etmemesini, kendisine vereceği en güzel dermanın derdini günden güne arttırmak olduğunu anlatıyor.

Koyma nakıs ehl-i derd içre Fuzuli’ni tabib
Eyle bir derman ki derdin ede gün günden ziyad

Kalıcı Bağlantı Yorum (yok) Yorum yaz!

İçinde volkanların patladığı bir kuyuya düşmek gibi bir şey, sevdaya düşmek de.

Alev saçan lavlarla sarılsa da dört yanın, tutuşsa da elin ayağın saçın, gözlerinden çağlayan yaşlarla eritmeye yeltenmek, ateşini içine düştüğün bu volkanın...

Ancak ahmakların hesapsız cüretidir bu belki, kim bilir. Belki de, aşk ateşinde yanıp kül olunca sahiden, yeniden varolacağının hesabının yapanın...

Aşk, birken iki olmaktır. İki iken eriyip, bir. Ama kim bilebilir, aşk ateşinin en çok erittiği hanginizdir?..

Evrenin sonsuz karanlığından yüreğinde bir ateşle uyandığında, bilemezsin bu aşk ölümün habercisi mi, dirimin mi yoksa neyin!..

Önünde duramadığın bu karşı konulmaz çekimin, varoluşunun mutlak yalnızlığını sağaltacağı doğru mudur?

Ya da bir başka yalnızlığın uzayıp giden boşluğu mudur, varlığına eklenen?

İçini kemiren soruların yanıtı, nerede bulunur ki sahiden?!.

Hem birleştiren bir duygudur aşk, hem de biricikleştiren. İçine düştükçe genişler dünyan, küçülürsün sen ne kadar seversen.

Vazgeçersin hem kendinden, hem de istersin duyulmasın başka ses içindekinden. Yeryüzü cennetinde yalnız sana yer açsa huriler, ille de dersin 'sevdiğim sen de gelsen..'

Bağımlılıktan korkarsın delice, ama elin kolun bağlanır o yanından gidince. O varken varlığını unuttuğun çok zaman bile bile, yanında olmasını arzularsın her an, her saniye...

Alabildiğine gariptir yaşadığın bu duygu, kestiremezsin neyi neden yapıyorsun bazen. Kendinden geçiren zevklerin içinde bile, eksik olmaz gözyaşları yüzünden.

Canın yana yana, seversin. Tenin kavrulsa, yine de o ateşi istersin...

Çünkü, seversin...

(Nesrin Yanık ÇORAKBAŞ)

Kalıcı Bağlantı Yorum (yok) Yorum yaz!